Mormonen

(bron: GvA, 12/7/1995, ‘Utah - de Mormonenstaat’, Erik Beerten)

In wezen zijn de mormonen op zoek naar de volledige stamboom van de mensheid, dit vanaf Adam want mormonen geloven niet in de evolutieleer. Volgens schattingen van demografen hebben er sinds het begin van de mensheid ongeveer 70 miljard mensen op aarde geleefd en men veronderstelt dat er van ongeveer 7 miljard mensen gegevens bestaan. De mormonen beschikken over de gegevens van iets meer dan 2 miljard geregistreerde overledenen. Hun onderzoek is dus nog niet ten einde.

De koortsachtige stamboomzoektochten van de mormonen hebben uiteraard een religieuze grond. Mormonen geloven dat men na zijn overlijden verder leeft in de geestenwereld. Daar wacht men op de verrijzenis en het laatste oordeel.

Aan wie op aarde niet de kans had het evangelie te leren kennen, wordt het in de geestenwereld gepredikt. De noodzakelijke verordeningen, zoals de doop, dienen echter op aarde te gebeuren. Overledenen kunnen ook na hun dood gedoopt worden: mormonen kunnen namelijk plaatsvervangend al hun familieleden die bij leven geen mormonen waren laten dopen. Dit plaatsvervangend werk voor de doden is een van de belangrijkste verantwoordelijkheden van de mormonen in deze tijd. Het is dus van het grootste belang dat men weet wie hun niet-gedoopte familieleden zijn. Eens hun stamboom opgespoord, kunnen ze dan plaatsvervangend hun overleden niet-gedoopte voorouders laten dopen. Het staat de overledenen in de geestenwereld vrij de doop al dan niet te weigeren.

Overledenen die nooit werden geregistreerd blijven niet verstoken van verlossing: op de Dag des Heren begint nl. een overgangsfase die tot doel heeft een rechtvaardig oordeel over alle mensen mogelijk te maken. In die periode, het duizendjarig rijk Gods, zullen hun namen bekend gemaakt worden, zodat het plaatsvervangend werk kan voltooid worden.

De strooptocht van de mormonen begon op het einde van de 19 e eeuw: elke kathedraal in Europa en Noord-Amerika, elk stadhuis, de onooglijkste dorpskerk werd met een bezoek vereerd. De mormonen hadden maar voor twee dingen belangstelling: namen en jaartallen. Geboorte, huwelijk, dood, militaire dienst, volkstelling, gerechtsverslagen: alle archieven werden overgeschreven. Stukje bij beetje werd aldus de geschiedenis van het westen naar de Genealogical Society of Utah vervoerd.

De uitvinding van de microfilm, in 1938, bracht het proces in een stroomversnelling. Vooral na de tweede wereldoorlog ging het hard. Thans zijn er ongeveer 250 mormonenteams die met een microfilmcamera de wereld rondgaan.

Na de val van de Berlijnse Muur was men erg actief in het voormalige Oostblok. Voordien mocht men de Sovjetunie niet binnen. Nu zijn er verschillende camerateams actief. Men is nl. bang dat de archieven binnen enkele jaren vergaan zijn.

In bepaalde landen krijgt men geen toestemming om de gegevens op microfilm te zetten en in Islamitische landen en in Israël worden de mormonen niet toegelaten. Die landen zijn voor de mormonen echter van ondergeschikt belang, omdat ze er nagenoeg geen leden hebben.

Jaarlijks komen er gemiddeld 60.000 nieuwe microfilms bij. Een gemiddelde filmrol bevat duizend namen. Dat betekent dus dat er per jaar ongeveer 60 miljoen afgestorvenen worden toegevoegd aan het immense bestand van de mormonen.

Elke samenleving heeft een andere manier van registeren. Gegevens van koninklijke en adellijke families kunnen teruggaan tot het jaar 800. De systematische registratie van niet-adellijke families is pas in de 16de eeuw gestart. De kerk is ermee begonnen, de staat heeft het achteraf overgenomen. Oostenrijk is er in 1784 mee begonnen. Een paar jaar later is de Napoleontische Etat Civil gekomen, de burgerlijke registratie. Eerst in Frankrijk, daarna in een aantal andere landen waaronder België.

Sommige landen kennen heel andere registratievormen. In India bijvoorbeeld worden de gegevens bijgehouden door de Pandit, een soort opperpriester. Telkens de gezinnen op pelgrimage gaan, maakt de Pandit een stand van zaken op. Ook in China kennen ze geen echte registratie. Daar hebben ze een soort familie- of clangeschiedenis.

Bepaalde volkeren hebben geen geschreven cultuur, maar ook daardoor laten de mormonen zich niet tegenhouden. In Polynesië, in sommige Afrikaanse culturen en bij bepaalde Indiaanse stammen kennen ze enkel de mondelinge overlevering. Ook daar werden teams naartoe gestuurd om de gegevens op band te zetten en achteraf uit te schrijven. Dat werd jarenlang gedaan maar omdat het niet de meest productieve methode is, is men daarmee gestopt.

De originele microfilms worden bewaard in Grand Vaults, in een ondergrondse stapelplaats onder 200 meter granieten gebergte. Alles wordt er aan gedaan om de microfilms intact te houden. De bewaartemperatuur wordt constant op 60 graden Fahrenheit (15,5 graad Celcius) gehouden. De vochtigheidsgraad moet voortdurend schommelen tussen 40 en 50 procent.

Hoeveel de stamboom-obsessie van de mormonen kost, is niet duidelijk, vooral niet door de massa vrijwilligerswerk, maar het moeten in ieder geval miljoenen dollars per jaar zijn. De financiering gebeurt voornamelijk door de mormoonse wet der tienden, die vraagt dat elke gelovige tien procent van zijn inkomsten afstaat aan de kerk.

De gegevens van de mormonen zijn voor iedereen gratis toegankelijk. De Genealogical Society heeft 2.400 plaatselijke afdelingen, waaronder één in Antwerpen. Maar wie compleet wil zijn, gaat naar Salt Lake City, daar bevindt zich thans de burgerlijke stand van het mensdom. In het Family Research Centre kun je nagaan of iemand je stamboom al heeft opgesteld. Als de gezochte gegevens in de database zitten, levert de computer binnen het uur een stamboom van zo'n zeven generaties. De database bevat ongeveer 200 miljoen namen. Er zijn ook altijd nog de microfilms. Die gaan tot twee miljard; meer dan een kwart van alle mensen die ooit geleefd hebben en van wie ergens ter wereld een registratie is gemaakt.

Op de microfilms vind je niet de meest recente gegevens. De meeste Europese landen hebben immers pricacy-wetten. Voor België bijvoorbeeld heeft men enkel gegevens van voor 1900.

De microfilms kunnen geraadpleegd worden in de Family History Library. Er staan honderen machines opgesteld om de microfilms te lezen. Gemiddeld komen hier 3.000 mensen per dag hun stamboom opzoeken, waaronder zo'n 40 procent niet-mormonen. In het gebouw werken 200 vaste personeelsleden en ongeveer 900 vrijwilligers. Voor elk land is er een specialist die je bijstaat bij het opzoekingswerk. Wie wil, stelt hier z'n stamboom op.