Parochieregisters

1334

De oudste parochieregisters vinden we in Frankrijk en Noord-Italië. Het oudste Frans register komt uit Givry in Bourgondië.

1482

Het oudste register in België dateert van 1482 van St.-Goedele te Brussel.

1545-1563

De verplichting om systematisch parochieregisters bij te houden werd genomen door het Concilie van Trente en afgekondigd in een Pauselijke Bulle van 26 januari 1564: de pastoor van iedere parochie werd verplicht registers bij te houden van de doopsels en de huwelijken (de datum van de doop of huwelijk, de naam van de dopeling of deze van bruid en bruidegom, de namen van de ouders, peter en meter of getuigen, bijzonderheden).

De gebruikelijke bedienaars van het doopsel zijn de bisschop en de priester, alsmede de diaken. In geval van nood kan echter iedereen, zelfs een niet-gedoopte, met de vereiste intentie, dopen. Dit betekent dat men wil doen wat de kerk doet als ze het doopsel toedient, en dat men de Trinitaire doopformule (‘ik doop u in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest’) gebruikt.

Doopgetuigen (peter en meter, of doopheffers, in het Latijn Susceptores, patrini, testes) werden betrokken uit de nabije families. Wanneer één van de getuigen niet kon komen, bv. vanwege het slechte winterweer, de afstand of de gezondheidstoestand, trad iemand anders op in zijn of haar plaats. De pastoor schreef dan beiden in, met vermelding dat de ene optrad in plaats van (loco, cuius vice) de andere.

De registratie van doopgetuigen bij dopen is een belangrijke bron van genealogisch onderzoek:

• omdat de doopgetuigen steeds nauwe verwanten waren kunnen via de doopgetuigen immers familierelaties aangetoond worden;
• bij de doop ontstond een huwelijksbeletsel wegens geestelijke verwantschap, dit tussen de doper en de dopeling en diens ouders, de dopeling en de peter en meter en tussen de ouders van de dopeling en de doopgetuigen. Een man die ooit doopgetuige was kon daardoor niet trouwen met de moeder van zijn petekind, mocht deze ooit weduwe worden. De dopeling zelf kon ook nooit trouwen met zijn peter of meter.

1604 - 1612

De bisschoppen van Namen en Luik leggen aan de pastoors de verplichting op ook de begravingen te registreren.

1643 - 1644

Bisschop Nikolaas Haudion van Brugge schreef op 30 januari 1643 als aanvulling op de bepalingen van het concilie voor dat pastoors de registers in dubbel moesten opmaken en in 1644 gaf ook hij richtlijnen voor het bijhouden van begrafenisregisters.

In overeenstemming met het taalgebruik in de kerk in die periode werden de registers in het Latijn opgesteld.